Najpoznatiji srpski manastir STUDENICA se nalazi na 75km od Vrnjačke Banje u dolini reke Studenice. Bogorodičnu crkvu je sagradio veliki Župan Stefan Nemanja krajem 12. veka i namenio je sebi za grobnicu. Velika crkvena priprata dozidana je kasnije kao i mala crkva svetog Nikole. Kralj Stefan Milutin podigao je hram posvećen svetom Joakimu i Ani. Vrednost i lepotu Studenici daju raskošna dekoracija bogorodičine crkve, bogatstvo fresaka u crkvi svetog Joakima i Ane i manastirska riznica.

Zidanje manastirske crkve i ostalih zdanja trajalo je dosta dugo. Prvi deo radova završen je u proleće 1196.g. kada je Nemanja, ostavši presto, primio monaški postrig i novo ime Simeon i uselio se u svoj manastir. Posle njegovog odlaska u Hilandar, brigu o manastiru preuzeo je Nemanjin sin i naslednik na raškom prestolu Stefan Prvovenčani. U manastiru Hilandaru Nemanja je umro 1208.godine. Posle izmirenja braće Stefana i Vukana, Sava je preneo očeve mošti u Studenicu. Pod starešinstvom Savinim manastir Studenica postaje politički, kulturni i duhovni centar Srba. Za potrebe manastira Sava je napisao Tipik (Pravilo o ponašanju), gde uvodni deo čini Životopis Svetog Simeona . To je ujedno i prvo književno delo kod Srba.

Brigu o Studenici nastavili su Nemanjini potomci i ostali srpski vladari. Kralj Radoslav, unuk Nemanjin, podigao je 1235.g. monumentalnu pripratu ispred Bogorodičinog hrama. Srpski kralj Milutin sagradio je 1314.g. malu crkvu posvećenu Svetom Joakimu i Svetoj Ani.

Prvih decenija 18. veka Studenica je stradala od zemljotresa, potom od požara i tada su zauvek nestala vredna istorijska i umetnička svedočanstva. Studenički monasi, posle tih nedaća, odlaze u Rusiju radi prikupljanja pomoći. Od prikupljene pomoći započinju, 1631.g. obnovu manastira.

Studenica kao najznačajniji manastirski kompleks srednjovekovne Srbije i danas predstavlja veliki umetnički i duhovni centar srpskog naroda. Od XII stoleća, kada je osnovana, ova monaška zajednica ni u jednom trenutku nije prekidala svoj viševekovni život, čiji se kulturni slojevi prepoznaju u nizu graditeljskih i slikarskih ostvarenja. Zadužbina i grobnica rodonačelnika dinastije Nemanjića služila je kao uzor mnogim vladarima ove loze, ne samo kao podsticaj za podizanjem mauzoleja koji bi nalikovali Bogorodičinoj crkvi, već i kao mesto gde bi mogli dati svoj lični doprinos. Tako je, nakon izgradnje manastirskih bedema i katolikona, tu vremenom nastajao niz objekata.